کد خبر:6948
پ

جوگرافیای ئەشکەوت کەرەفتوو

ئەشکەوتی کەرەفتوو یەکیک لە بەرھەمە مەزنەکانی ته لار سازی بەردیە کە میژوەکەی دەگەریتەوە بوسەدەی سیھەمی زایینی. ئەم ئەشکەوتە میژوویە لە مەوداری ٧٥ کیلومتری نیوان دووشاری سه قز و دیوانده ره ھەلکەوتووە. نزدیکترین گوند بەم ئەشکەوتە دیی میر سه عیه کە لە باکووری رۆژھەلاتی ئەشەکەوتەکە ھەڵکەوتووە. ریگەی سەرەکەی بو ئەم کوولە لە جادەی تیکابه وه دەروات. […]

کاور غار

ئەشکەوتی کەرەفتوو

یەکیک لە بەرھەمە مەزنەکانی ته لار سازی بەردیە کە میژوەکەی دەگەریتەوە بوسەدەی سیھەمی زایینی. ئەم ئەشکەوتە میژوویە لە مەوداری ٧٥ کیلومتری نیوان دووشاری سه قز و دیوانده ره ھەلکەوتووە. نزدیکترین گوند بەم ئەشکەوتە دیی میر سه عیه کە لە باکووری رۆژھەلاتی ئەشەکەوتەکە ھەڵکەوتووە. ریگەی سەرەکەی بو ئەم کوولە لە جادەی تیکابه وه دەروات. ڕیگاکە سەرەتا بە تیپەراندنی ھەریمیک بە ناو گور باوه لی دەست پی دەکات وە دواتر دەگاتە گوندی یوز باشکه ندن و پاش دەرچوون لەم دییە و تێپەڕاندنی ٣ کیلومتر دەگاتە ئەشەکەوتەکە

 

33333

 

999999999999

 

 

جوگرافیای ئەشکەوت

ئەم ئەشکەوتە لە ناو دڵی زنارێکی بەرز لە شارستانی دیواندەرە ھەڵکەوتوە و ئاواییەکانی مەحموو ئاوا لە باشوور، میر سەعید لە روژئاوا، عەلی ئاوا لە باکوور و یوزباش کەندی لە روژھەڵاتەوە لەگەل ئەشکەوتی کەرەفتوو هاوسنوورن.

کەرەفتوو ئەشکەوتیکی بەردی و سروشتیە و ئاسەوارە میژوویەکانی ناو ئەشکەوتەکە دەگەریتەوە بودەورەی سیھەمی زه ویناسی.

لە زور شوینی ناو ئەشکەوتەکە ئاو بەرچاو دەکەویت بەڵام کەمە و وەک گولاوی پاش باران دەچیت، ھەروەھا زور جێگای میچی ئەشکەوتەکە دڵوپە دەکەن.

لە رابردوودا بە ھوی نیشتەجی بوونی ھوزی جور بە جور ئالوگور و دەستکاری لە ئەشکەوتەکە بەدی ھاتووە و ریگا و داڵانی تیدا درووست کراون.

بەرزایی ئەو درگایەی پییدا دەچنە ژوورەوە ٢٠ تا ٢٥ میتر لە ئاستی زەوییەوە بەرزە کە بەم ھویەوە لە رابردوودا ریگەی چوونە ژوور زور زەحمەت بوو.

لە بەشی پیشەوەی ئەشکەوتەکە چوار قات تەلارسازی و رەوەزە بەردی دەستکرد چیکراوە کە لە ھەر قاتیکدا جگە لە درووست کردنی دیو و ژووری بە سەر یەکەوە، پەنجەرە و ڕوچنە گەلیک بو گورانی ھەوا و پەیوەندی ژوورەکان پیکەوە بەرچاو دەکەویت.

پلیکان و قادرمەی لە بەرد تاشراوی نیو ئەشکەوتەکە و تەنانەت پشتیوان و کلومی دەرگا و پەنجەرە پیداخستن بواری پاراستن و ئەمنیەت و ھیمنیش لە بەر چاو گیراوە و رەچاو کردنی ئەو تیبینیانە پیشاندەری پیشکەوتوویی تایبەتی تەلارسازی (میعماری) ئەو سەردەمە نیشان ئەدات.

لە سەر دیواری ھەندیک لە ژوورەکان و رارەوەکان، نەخش و نیگارگەلیک لە ئاژەلان و گژ و گیا بەرچاو دەکەون. لە سەردەرانی درگای یەکیک لە ژوورەکان بە خەتی یونانی نووسراوەیەک لە بەرد ھەلکەندراوە، لەم نووسینەدا یادی خودایەک بە نیوی هیراکلوس کراوە، ھەر بەم بونەوە میژوونووسانی کون لە کتیبەکانیاندا ناوی ئەم ئەشکەوتەیان بە پەرەستگای خودای یونانی ھیناوە. لەم نووسراوەدا ھاتوھ:

« ئەم ماڵە ماڵی ھێراکلۆسە، ھەر کەس پێ لەو ماڵە بنێ پەنا ئەدرێت. »

ھەبوونی ئەم نووسراوە بوەتە ھوی ئەوەی کە ھەندیک پییان وایە دەبی ئەشکەوتی کەرەفتوو ماوەیک بە شیوەی کاتی جیگای دانیشتن و حەوانەوەی سەلوکییەکان ( میراتگر و جیگەدارانی ئەسکەندەر مەقدوونی ) بووبی کە دوای سەرکەوتنەکانی میھردادی دووھەمی وه شکانی بەرەو روژئاوای ئیران ڕویشتن.

دریژایی ئەشکەوتەکە نزیکەی ٧٥٠ میترە کە ئەو مەودایە دەیان پێچ و کەلین و قوژبنی لێ دەبیتەوە، ھەروەھا رەھەند گەلی جور بە جوری لێ جیا دەبیتەوە و ھەر بەم ھویە تاکو ئیستا ھیچ کەس نەیتوانیوە بە تەواوی سەر و بنی ئەو ھەموو کەلین و قوژبنە بەریتەوە سەر یەک و خەریتە و نەخشەیکی لێ ئامادە بکات.

تا ئیستا کەس نەیتوانیوە بگاتە کوتایی ئەم کەلین و قوژبنانەی ئەشکەوتەکە، کە ئەمە بو خوی بوەتە ھوی ئەوە کە ئەفسانە و چیروک گەلیکی زور لەم ناوچەدا بکەویتە سەر زاران و تەنانەت ئەم خالە لە نووسراوەکانی نووسرانی ناوچەی سەقزدا رەنگی داوەتە و لەم بوارەدا دەیان چیروک و بەسەرھات تومار کراوە

 

یثصشض

 

گەشەپیدانی ئەشکەوتەکە

لەم ساڵانەی دواییدا لە لایەن کاربەدەستان و لیپرسراوانی ناوچەی سەقز بە تایبەت میراتی کولتووری و شارەزایانی بواری ئاسەواری پاریزگای کوردستان، بە مەبەستی گەشەپیدان و ھینانە رووی ئەم شوینەوارەی ناوچەی سەقز، چەندین چالاکی کراوە کە گرینگترینیان بریتین لە:

  • لیکولینەوە و پیدا چوونەوە لە بواری میژووی ئەشکەوتەکە و دوزینەوەی کەلین و قوژبنەکان و خاوین کردنەوە و ھینانە ڕووی ژوورەکان و لابردنی گل و بەردی زیادی نیو ئەشکەوتەکە.
  • کیشانی ھیلی کارەبا بو ژوورەوە و دەرەوەی ئەشکەوتە.
  • درووست کردنی پەینجە و پێ گوڕ، لە دەرەوەی ئەشکەوت و دانانی پیلکان و قادرمەی ئاسن لە نیو ئەشکەوتەکەدا بو ئاسانکاری ھاتووچوو کردن.
  • ساز کردنی جیگە و شوینی حەسانەوە و دانیشتن بو گەشتیاران.
  • درووست کردنی حەوشەیکی گەورە و بەردچین کراو بو راگرتنی ماشین و سەیارەی گەشتیاران.
  • کوکردنەوە و دابەش کردنی ئاوی کانیەکانی دەوروبەری ئەشکەوت و کیشانی سوندەی ئاو بو حەوشەی ئەشکەوتەکە.
  • درووست کردنی ژووری پاریزگاری و بلیت فروشتن و ھەروەھا سازکردنی مەستەراو.
  • دانانی پەرژین و پیلکان و قادرمە لە بەشە جیاوازەکانی نیو ئەشکەوت بو پیشگرتن لە ھەر چەشنە رووداویکی ناخوش و چاوەروان نەکراو.

لە تازەترین لیکولینەوە و گەران بە نیو ئەشکەوتی کەرەفتوو، دەیان پارچە ئاسەواری دەورانی پیش میژوو و دەورەی ئیسلامی دوزراوەتەوە و چاوەروان دەکریت

 

رررر


 

غار کَرَفتو غاری است که در ۷۰ کیلومتری شمال‌غرب شهر دیواندره در استان کردستان ایران قرار گرفته‌است. این غار، یک غار آهکی است که در دوران سوم زمین شناسی شکل گرفته‌است. بخش‌هایی از این غار، دست‌کَند است و کتیبه‌هایی از دوران پیش از تاریخ دارد. آثار تاریخی موجود در این غار مربوط به سده ۳ هستند. این غار، در بخش کرفتو از توابع واقع شده و در تاریخ ۲۰ بهمن ۱۳۱۸ با شماره ثبت ۳۳۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

کتیبه‌ای یونانی بر سردر یکی از اتاق‌های طبقه سوم این غار وجود دارد که از این غار به عنوان معبد هراکلس نام برده‌است. در معماری این غار علاوه بر ایجاد اتاق‌ها و راهروهای عبوری، سعی شده تا اتاق‌ها با هم مرتبط باشند. نورگیرهایی به سمت بیرون تعبیه شده‌اند و بر دیوارهای غار در بعضی از اتاق‌ها نقوشی به صورت تجریدی از حیوانات، انسان و گیاه حجاری شده‌است.

با توجه به پژوهش‌های به عمل آمده، در دوران میان زیستی کرفتو در زیر آب بوده‌است و در اواخر این دوره ارتفاعات آن از آب خارج شده‌است. غار کرفتو از غارهای آهکی و طبیعی است که در ادوار مختلف تغییرات و دگرگونی‌های عمده و دخل و تصرفات بسیار در آن به وجود آمده‌است. در حال حاضر طول غار حدود ۷۵۰ متر است و راه‌های فرعی متعددی از آن منشعب می‌شود. غار چهار طبقه دارد و حجاران هنرمند، به زیبایی فضاهایی را در مدخلهای غار تراشیده و اتاقها، راهرو و دالانهای متعددی را به وجود آورده‌اند.

این غار در سال ۱۳۷۹ گمانه‌زنی شد و با بررسی‌های باستان‌شناختی در محوطه بیرون و داخل غار آثاری از دوران‌های مختلف به دست آمد. کشف تراشه‌های سنگی در طبقه چهارم و محوطه بیرون غار می‌تواند نشانه‌ای از استفاده انسان در دوران پیش تاریخ از این غار باشد. همچنین نمونه سفال‌ها و اشیای به دست آمده، ادامه سکونت انسان را در طول دوران تاریخی اشکانی و ساسانی و دوران اسلامی یعنی سده‌های ششم تا هشتم هجری را مسجل می‌سازد. اقداماتی در طول سال‌های ۱۳۷۸ و ۱۳۷۹ انجام شده که شامل: سامان‌دهی محوطه بیرون غار، پله سازی، سکوهای استراحت، پارکینگ، سرایداری، سرویس‌های بهداشتی و برق‌کشی غار است.

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

کلید مقابل را فعال کنید