کد خبر:8154
پ

کرماشان یەکیکە لە شارەکانی روژهه لاتی کوردستان

  کرماشان یەکیکە لە شارەکانی روژهه لاتی کوردستان و ناوەندی پاریزگای کرماشان لە وڵاتی ئیرانیه. بە پێ سەرژمیری ساڵی ١٣٩٥ی ھەتاوی، حەشیمەتی ئەو شارە نزیک بە ٦٥١، ٩٤٦ کەس بووە. بەو بونەوە بە نویەمین شاری گەورەی ئیران و ھەروەھا گەورەترین شاری ڕوژھەڵاتی کوردستان دەبژیردریێ. کرماشان گەورەترین شاری کوردنشین لە ئیران و گرینگترین شار لە ناوچەی […]

جاهای دیدنی کرمانشاه 768x512

 

کرماشان یەکیکە لە شارەکانی روژهه لاتی کوردستان و ناوەندی پاریزگای کرماشان لە وڵاتی ئیرانیه. بە پێ سەرژمیری ساڵی ١٣٩٥ی ھەتاوی، حەشیمەتی ئەو شارە نزیک بە ٦٥١، ٩٤٦ کەس بووە. بەو بونەوە بە نویەمین شاری گەورەی ئیران و ھەروەھا گەورەترین شاری ڕوژھەڵاتی کوردستان دەبژیردریێ. کرماشان گەورەترین شاری کوردنشین لە ئیران و گرینگترین شار لە ناوچەی ناوەندی ڕۆژاوای یرانە. میژووی پیک ھاتنەکەی دەگەڕیتەوە بو سەدەی چوارەمی زایینی و ھەر لەو سەردەمەوە تا ھیرشی عەرەبەکان، وەکو دوویەمین پیتەختی ئیمپراتووریی ئیران لە سەردەمی ساسانییەکان دا جیی سەرنجی حکوومەت بوو. لە سەردەمی سه لجوقیه کاندا کرماشان گەورەترین شاری کوردستان بوو و لە سه ده کانی ناوین بە ناوی قەرمیسین وەکوو یەکیک لە چوار ناوچەی عیراقی عه جه م ناسراو. لەو سەردەمە بە عیراقی عەجەم، ویلایەتی کویستان یان جەبالیان دەقوت تا لەگەڵ ویلایەتی عەراقی عەرەب ھەڵە نەکریتەوە. ویلایەتی کویستان یان عیراقی عەجەم لە شوینی ناوچەی میدیای کونە کەوتبوو. یازدە سەدە بە دوای ھیرشی عەرەبەکاندا، لە سەردەمی دەسەڵاتی قاجارەکان لە ئیراندا دیسان شارەکە بووژایەوە و بە ھوی کەوتنەوە لەسەر دوو ڕیگای ڕۆژھەڵات-ڕۆژاوا و ھەروەھا ڕیگای باکووری ڕۆژاوای ئیران بەرەو باشووری ڕۆژئاوای ئەم وڵاتە و نزیکی بە بەغدا و کەربەلا گرینگی تایبەتی پەیدا کرد.

کرماشان لە بزونته وه ی مه شرووته خوازیی ئیران بەشیکی زۆر گرینگی بوو و لە ماوەی شەڕەکانی یه که م و دووهه می جیھانی دا لە لایەن ھیزە داگیرکارەکانە داگیر کرا، بەڵام دوای شەڕ بەجییان ھیشت. ئەم شارە لە سەردەمی شه ری ئیران وعیراق دا زیانی زۆری لیکەوت.

لە باکووری شاری کرماشان کیوی فەڕوخشاد، لە باکووری ڕۆژاوای کیوی تاقوەسان، و لە باشوورئ ئەم شاری کیوی کووسفید (کیوی سپی) ھەڵکەوتووە و کرماشان یەکیکە لە شاریگاکانی پەیوەندیی ڕۆژھەڵات و ڕۆژاوا و ھەروەھا کونترین ڕیگا بو چین لە ئیران بەرەو میزوپوتامیایه .

شاری کرماشان کەش و ھەواییکی موعتەدیل و کویستانیی ھەیە. بە ھوی ئەم کەش و ھەوایە بوو کە لە سەدەی چوارەمی زایینی کە دیەکەیکی بچوک و خوەش کەش و ھەوا بوو لە لایەن ساسانەکان وەکوو پیتەختی دووھەمی ئیمپراتووریی ئیران ھەڵبژیردرا. لەو سەردەمە کرماشان شوینی خوشگوزەرانیی شاکانی ساسانی بوو و باخەکان و کوشکەکانییکی گەورە لەم شارە سازراو.

کرماشان ناوەندی وەرزیریی وڵاتی ئیرانیش ھەیە و زوربەی ئابووریی ئەم شارە بە وەرزیری بەستراوە. ھەروەھا تەرخانکردنی خواردەمەنی، سەنعەتی ساختەمانی و سەنعەتەکانی دەستکرد لە کرماشان لە سێ مانگەکەی یەکەمی ساڵی ١٣٨٨ی کوچی ھەتاوی (٢٠٠٩ی زایینی)، ٩٪ی سەرجەمی تەرخانکردنەوەی وڵاتی ئیران بوووە.

خەڵکی کرماشان بە زاراوەکانی کوردیی باشووری (کەلھوری)، کوردیی سورانی (زاراوەی ئەردەڵانی و جافی)، لەکی و ھەورامی قسە ئەکەن. لە قوتابخانەکان و زانستگاکانی کرماشان تەنیا بە زمانی فارسی وانە دەدرێت و زمانی کوردی بو وانەخویێندنەوە قیخەیە.

 


B6f70664 E1fb 46a8 A034 5d9b66815a0d

 

کرمانشاه) (کردی: کرماشان؛ آوای کردی جنوبی:   نهمین شهر پرجمعیت، و یکی از کلان‌شهرهای ایران و مرکز استان کرمانشاه در ایران است، که دارای جمعیتی بالغ بر ۹۴۶٬۶۵۱ نفر در سرشماری سال ۱۳۹۵ و مساحت آن ۹۳٬۳۸۹٬۹۵۶ متر مربع است. شهر کرمانشاه بزرگترین شهر کردنشین محسوب می‌گردد و مهم‌ترین شهر در منطقهٔ مرکزی غرب ایران است.

کرمانشاه از شهرهای تاریخی و فرهنگی ایران به‌ شمار می‌رود و پیدایش آن به سده چهارم میلادی بازمی‌گردد و از آن دوران تا حمله اعراب به ایران به عنوان دومین پایتخت ساسانیان مورد توجه حکومت بود. در دوران سلجوقیان در قرن یازدهم میلادی کرمانشاه به عنوان شهر ارشد کردستان انتخاب شد. در قرون وسطی شهر کرمانشاه یا قِرمِسیَن در حکم یکی از نواحی چهارگانه عراق عجم شناخته می‌شد. در آن زمان اغلب اوقات ایالت جبال را عراق عجم می‌نامیده‌اند تا با عراق عرب اشتباه نشود که به‌طور تقریبی نیز با ناحیه ماد باستانی مطابقت داشت. با گذشت یازده قرن از حملهٔ اعراب به ایران، این شهر در دوران قاجار دوباره شکل شهرنشینی خود را بازیافت و به‌دلیل قرارگرفتن در چهارراه دو محور شمال به جنوب و خاور به باختر و نیز همسایگی با کشور عراق و واقع‌شدن بر سر راه شهرهای زیارتی کربلا و بغداد از اهمیت بسیاری برخوردار است. این شهر در جنبش مشروطه سهمی به سزا داشت و در جنگ جهانی اول و دوم به تصرف نیروهای بیگانه درآمد و پس از پایان جنگ تخلیه شد. همچنین این شهر در جنگ ایران وعراق، خسارت‌های زیادی دید.

شهر کرمانشاه از شمال به کوه فرحشاد، از شمال باختری به طاق بوستان و از جنوب به سفید کوه ختم می‌شود و یکی از شاهراه‌های ارتباطی خاور و باختر و کهن‌ترین راه گذر از ایران به میان روداناست.

شهر کرمانشاه دارای آب و هوای معتدل کوهستانی است. در سده چهارم میلادی شهر کرمانشاه که در آن دوران روستای خوش آب و هوایی بود به عنوان دومین اقامتگاه پادشاهی ساسانیان برگزیده شد. در دوران ساسانیان باغ‌های بزرگی در این منطقه ساخته شده است و تا مدت‌ها مکان خوش‌گذرانی پادشاهان ساسانی بوده‌است.

 

2 85

 

پیشینه نام کرمانشاه

کرمانشاه در دوره‌های مختلف دارای نام‌های مختلفی بوده که معمولاً با تغییر از حکومتی به حکومتی دیگر صورت می‌گرفته‌است، در قدیمی‌ترین شکل خود اولین بار در دوران باستان و در زمان فرمانروایی کاسی ها کرمانشاه را با نام لبیپی می‌خوانند و در دوران هخامنشیان از کرمانشاه با نام‌های کامیادن، کارمیسین، کارمیشین، کرمینشان و غیره یاد می‌شود.

پس از اسلام، نام کرمانشاه در زبان عربی به قرماسین تغییر پیدا کرد، اما در دوره‌های بعدی از نام‌های کرمانشاهان و کرمانشاه استفاده شد.

نام کرمانشاه پس از پیروزی انقلاب ۵۷ به قهرمانشهر و چندی بعد به باختران تغییر پیدا کرد؛ ولی از آن‌جایی که این امر با اعتراضات گستردهٔ مردم همراه شد، در نتیجه چندی بعد با تلاش‌های اسماعیل ططری  و با تصویب قانونی نام شهر به نام قدیمی خود تغییر یافت.

نام کرمانشاه در افسانه‌ها

در افسانه‌ها بنای شهر کرمانشاه را بدست طهمورث دیوبند پادشاه افسانه‌ای پیشدادیان بیان کرده‌اند.

باورها در مورد نام کرمانشاه

در مورد نامگذاری کرمانشاه باورهای متفاوتی است، عده‌ای نام کرمانشاه را به بهرام چهارم منسوب می‌دانند که در سدهٔ سوم تا چهارم میلادی پادشاه شهر کرمان بوده و پس از تأسیس کرمانشاه این شهر را با نام او می‌خوانند.

نام این شهر در زبان مردم محلی کرماشان تلفظ می‌شود. محمد مکری، پژوهشگر و زبانشناس، نام کرمانشاه را تلفظی اشتباه اما مصطلح از کلمهٔ کرماشان می‌داند که از کرمانچ یا کرمانج به معنای رعیت گرفته شده و به باور وی شهر رعایا معنا می‌دهد. عبدالرحمن شرفکندی هه ژار نیز در فرهنگ واژگان کردی-فارسی خود با عنوان هینانه بورینه ، معنای واژهٔ کرمانج را روستایی کرد، و کرمانشاه را مخفف «کرمانج شار یا کرمانجان» دانسته‌است.

تاریخ باستان

کرمانشاه که در میانه‌های رشته کوه زاگرس قرار دارد به دلیل وضعیت آب و هوایی، کوهستانی بودن و وجود پناهگاه و غارهای طبیعی همواره مورد توجه انسان‌های عصر سنگ بوده‌است.

کرمانشاه از لحاظ بقایای سکونت‌های پیش از تاریخ، یکی از مناطق بسیار غنی و مهم در ایران و غرب آسیا است. قدیمی‌ترین آثار سکونت بشر در کرمانشاه مربوط به دورهٔ دیرینه سنگی است که شامل چند تبر دستی سنگی است که در منطقهٔ گاکیه و غرب هرسین یافت شده‌است. این آثار دست‌کم حدود ۲۰۰ هزار سال قدمت دارند. آثار مهمی از دوران عصر سنگ در غارهای کرمانشاه کشف شده‌است که بیشترشان مربوط به دوره‌های میان سنگی و نوسنگی است.

مردم کرمانشاه در دوران باستان بسیاری از نخستین‌های تاریخ را به نام خود ثبت کرده‌اند؛ نخستین انسان‌هایی که در حدود ۹ هزار سال پیش با گرم شدن زمین غارنشینی را ترک کرده و به زندگی یکجانشینی روی آورده‌اند ساکنان این بوم بوده‌اند که نخستین خشت خام را تولید و در ساخت خانه و صنعت از آن استفاده کرده‌اند. و نخستین روستای خاورمیانه در دروان نوسنگی از ۹۸۰۰ ق. م تا ۷۴۰۰ ق. م در این مکان شکل گرفته‌است. کرمانشاهیان در دروان باستان با اختراع سفال نخستین انسان‌هایی بودند که رو به فعالیت‌های صنعتی آوردند و آثار زیادی از دوران پیش از تاریخ در کرمانشاه یافت شده‌است.

آثار تاریخی

کرمانشاه پیش از اسلام یکی از شهرهای مهم ایران به‌شمار می‌رفت و پس از اسلام بارها توسط اعراب مورد حمله قرار گرفت؛ مسعر ابن مهلهل که در قرن چهارم از کاخ‌های باستانی شاهان ایران در کرمانشاه دیدن کرد و شرح ویران کردن آن توسط اعراب را نوشته‌است. گرچه این مسئله با توجه فاصله زمانی مسعر ابن مهلهل از صدر اسلام مورد تردید است؛ مخصوصاً با توجه به اینکه کرمانشاه – که اعراب آن را قرمسین می‌خواندند- در زمان بنی عباس شهری آباد و معمور بوده‌است.

جاذبه‌های تاریخی پیش از اسلام شهر کرمانشاه بیشتر آثار باقی‌مانده از دوران ساسانیان است که سرآمد آن‌ها طاق بستان است که به گونه‌ای نماد شهر کرمانشاه هم به حساب می‌آید و در پایین‌تر از محوطهٔ تاریخی طاق بستان و شهر تاریخی کامبادنه منطقه‌ای به نام شکارگاه خسرو پرویز وجود دارد که در زمان خسرو پرویز برای شکار تفریحی کاربرد داشته‌است که در نقش برجسته‌های طاق بستان این شکارها به تصویر کشیده شده‌اند. سنگ نبشته بیستون نیز از آثار ثبت شدهٔ ایران در میراث جهانی یونسکو، در دامنه کوه بیستون قرار دارد.

 

P1

 

شیرینی‌ها

بژی، نان روغنی کرمانشاهی و نان شکری.

 

نان خرمایی3

سوغات

نان برنجی، کاک، روغن کرمانشاهی و نان خرمایی.

صنایع دستی

گلیم، گیوه، جاجیم، موج، انواع آلات موسیقی(دف، تنبور، تار، دیوان و سه تار) و چرم.

غذاها

ترخینه، خورش خلال بادام، دنده کباب کرمانشاهی، سیب پلو، آش عباسعلی و آبگوشت کرمانشاهی، آبگوشت باغی.

 

 

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

کلید مقابل را فعال کنید